maandag 14 november 2016

ANNA'S JAREN (178) - Misrekening

Het huisvuil werd niet meer opgehaald. De scholen bleven gesloten tot de kou voorbij was. In februari was het afgewinterd, waren de mensen uitgehongerd en ging ik weer regelmatig naar de kleuterschool. Veiligheidshalve haalde Rieka mij elke dag direct na schooltijd op of kwam zij mij tegemoet. Tot die keer.
Mijn magere beentjes versnelden de pas. Op een drafje bereikte ik de openstaande voordeur. Snel de trap op, de huisdeur was niet op slot, de kamer in. Stilletjes voor zich uit starend was Rieka aan tafel blijven zitten. Ik had zoiets nog niet eerder meegemaakt, ik begreep het niet en het lukte mij ook niet om haar gelaatsuitdrukking te interpreteren. Ik was ook nog zo jong. Wat tekende haar gezicht? Was het, woede, verdriet, angst of misschien de combinatie van dat alles? Ik wist het niet. Ik zag in elk geval iets in haar ogen wat ik nog niet eerder had gezien. Ik aarzelde.
‘Wat is er ma?’
Rieka wilde niets meer vertellen dan dat zij ’s ochtends vroeg naar de stad was gegaan, zoals zuiderlingen het oude centrum noemden.
‘Het was er heel erg, heel, heel erg.’
Daarmee moest ik het doen, een van de lessen van bijna vijf jaar oorlog was dat je op sommige momenten niet moest doorvragen. Een kind wist het.

Pas jaren later hoor ik Rieka vertellen dat zij op weg was geweest naar Erie, die iets eetbaars had ‘geregeld’. Zij had schoten gehoord en even later werd zij aan de Coolsingel geconfronteerd met de lijken van mensen, die zojuist waren gefusilleerd. Je kunt aan haar zien dat zij het nog steeds voor zich ziet als zij vertelt dat er een nog naar zijn zakdoek had gegrepen. Zij is zich er niet van bewust dat zij het summier uitbeeldt met haar lichaamstaal.
De dag ervoor was een Nederlands lid van de SD  doodgeschoten door verzetslieden. Uit vergelding haalden de Duitsers tien arrestanten uit hun cellen in bureau Haagse Veer en schoten hen dood. De meesten waren lid van het verzet. Ter afschrikking lieten de Duitsers de lijken de gehele dag liggen.

Niet lang daarna werden twintig man aan het Hofplein doodgeschoten en nog eens twintig aan de Pleinweg in Zuid, daar waren drie agenten bij. Knokploeg-Zuid  had nog geprobeerd dat te voorkomen. En twintig uit Haagse Veer gehaalde mannen lieten het leven aan de Oostzeedijk, nadat het verzet een SS-er had gedood. Die geliefde methode van de Duitsers om alle weerstand te breken begon enigszins te werken, want de bevolking voelde zich bedreigd en ging kritiek uiten op het gewapende verzet.

(Foto: Wikipedia)
Kort voor de fusillade in Rotterdam hadden ook in Haarlem de weerzinwekkende bevelen ‘anlegen’ en ‘Feuer!’ geklonken. Voor een vuurpeloton op de Jan Gijzenkade. De wapens waren gericht op een groot en nobel man, die zojuist naar die plek was gebracht. Walraven van Hall. Twee weken eerder was hij in Amsterdam gearresteerd, samen met alle anderen die deelnamen aan een vergadering van het Landelijk Werkcomit√©. Dat was opgericht om de steeds hevigere jacht op mannen voor de arbeidsinzet tegen te gaan.
Mogelijk was Van Halls arrestatie te voorkomen geweest. Hij wist dat de Duitsers achter hem aanzaten. Misschien speelde vermoeidheid hem parten, eisten constante stress en voortdurende waakzaamheid hun tol. Want het had voor de hand gelegen dat Van Hall de vergadering niet zou laten doorgaan nadat hij had gehoord dat een prominent lid van de LO  was gearresteerd. Hij wist wat de gevolgen konden zijn van sadistische SD-ondervraging. Van Hall nam echter aan dat het vals alarm was.
Een misrekening, er was wel degelijk een belangrijke man gearresteerd. Verraden door een eerder gearresteerde student die zich Van Arkel noemde. Dat was een verzetsman met een achilleshiel, en dan ben je verkocht bij de SD. De getrouwde man zou vreemdgaan. De pech was dat met hem ook zijn vriendinnetje was gearresteerd, tijdens het rondbrengen van Het Parool. De SD  zou Van Arkel onder druk hebben gezet met de dreiging dat zijn vrouw op de hoogte zou worden gebracht van zijn escapades. En dat het met zijn vriendinnetje weleens slecht zou kunnen aflopen als hij geen namen leverde.
(wordt vervolgd)
nnn

Geen opmerkingen:

Een reactie posten